Historia
Ośrodek przy ul. Daszyńskiego 20 zbudowali w latach 60. czynem społecznym pracownicy NZPOW i mieszkańcy Dębna. Od ponad pół wieku to serce kultury w mieście.
Dębnowski Ośrodek Kultury mieści się w budynku,
który mieszkańcy Dębna zbudowali sami - w czynie społecznym, z inicjatywy załogi
Nadodrzańskich Zakładów Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego (NZPOW).
Przez lata ośrodek zmieniał nazwy i gospodarzy, przetrwał zamknięcie i długi remont.
Od ponad 60 lat odbywają się tu koncerty, spektakle, zajęcia i spotkania.
- 1946
w grudniu rusza kino „Przedwiośnie”
- 1954
powstaje Powiatowy Dom Kultury
- 1957
likwidacja Powiatowego Domu Kultury
- 1964–1966
budowa Ośrodka Kulturalnego i Sportowego przy ul. Daszyńskiego
- 1967
pierwsze Dni Owocobrania; powstaje klub „Pomerania”
- 1975
w kronikach pojawia się nazwa „Dębnowski Ośrodek Kultury”
- ok. 1980
NZPOW oddaje ośrodek miastu, budynek zostaje zamknięty
- 1990
w maju, po długim remoncie, ośrodek znów działa
- 1997
działa jako Dębnowski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji (DOKSiR)
- 2002
DOKSiR dzieli się na Dębnowski Ośrodek Kultury i Ośrodek Sportu i Rekreacji
- 2004
kompleksowy remont budynku
- 2021
55-lecie ośrodka i tablica pamięci Adama Jakuszki
- 2025
80-lecie NZPOW — wystawa i film w DOK
Kultura w powojennym Dębnie
Po wojnie życie kulturalne Dębna dopiero się tworzyło. W grudniu 1946 r. ruszyło kino „Przedwiośnie”, w 1947 r. Miejska Biblioteka Publiczna. W 1954 r. utworzono Powiatowy Dom Kultury, który według kalendarium miasta zlikwidowano w 1957 r. Kroniki powiatu chojeńskiego z lat 1964–1965 znów opisują jednak działający Powiatowy Dom Kultury w Dębnie — w 1965 r. dostał nowy klub z trzech pomieszczeń.
W 1967 r. powstał środowiskowy klub „Pomerania”. W latach 70. odbywały się w nim imprezy razem z ośrodkiem przy ul. Daszyńskiego, a w latach 80. klub dał ośrodkowi schronienie.
Ośrodek zbudowany czynem społecznym
Budowa trwała od 1964 do 1966 r. Inicjatorem była załoga NZPOW, która według kroniki zakładu przepracowała przy niej 15 tysięcy roboczogodzin. Pomagali mieszkańcy miasta i żołnierze, a pieniądze dołożyły Centralna Rada Związków Zawodowych, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej i same zakłady. Powstał cały kompleks: budynek z salą widowiskową, amfiteatr nad jeziorem Lipowo, kort i boiska. Pamiątkowa tablica z tamtych lat mówi:
Ośrodek Kulturalny i Sportowy zbudowany w latach 1964–1966 dla uczczenia XX rocznicy PRL i 1000-lecia Państwa Polskiego czynem społecznym z inicjatywy załogi NZPOW przy udziale społeczeństwa Dębna oraz pomocy finansowej CRZZ, Prez. MRN i NZPOW Dębno.
Gazeta tak pisała o otwarciu: „Oczekiwany z niecierpliwością Międzyzakładowy Dom Kultury przy ul. Daszyńskiego w Dębnie został w tych dniach oficjalnie otwarty. Dom ten powstał w czynie społecznym mieszkańców miasta. Początek tej inicjatywie dała załoga Nadodrzańskich Zakładów Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego. Nowy obiekt mieszczący piękną salę widowiskową wchodzi w skład całego kompleksu urządzeń kulturalno-wypoczynkowych”.
Ośrodek należał do zakładów i nosił różne nazwy: Ośrodek Kulturalny i Sportowy, Zakładowy Ośrodek Kultury, Międzyzakładowy Ośrodek Kulturalno-Sportowy. Jego budowniczym nazywany jest Adam Jakuszko (1920–1995), który do 1974 r. kierował NZPOW i był posłem na Sejm PRL. Prasa w 1985 r. pisała o nim jako o „organizatorze budowy Zakładowego Ośrodka Kultury” i inicjatorze święta „Dni Owocobrania”. Zakład i ośrodek to jednak dwie różne instytucje: NZPOW przetwarzał owoce i warzywa, a ośrodek był miejscem kultury i sportu dla wszystkich mieszkańców.
Dni Owocobrania
Razem z ośrodkiem narodziło się święto miasta. Pierwsze Dni Owocobrania trwały od 24 września do 1 października 1967 r., a ich sercem był Międzyzakładowy Ośrodek Kulturalno-Sportowy przy ul. Daszyńskiego: kiermasz, koncerty, wystawy, odczyty i zawody. W 1970 r. uroczystość „złożenia plonów” odbyła się w amfiteatrze Parku Kultury i Wypoczynku. W 1975 r. imprezy Święta Plonów przygotowały wspólnie ośrodek i klub „Pomerania”. Dziś na terenie ośrodka odbywają się dożynki gminne.
Zamknięcie i odbudowa (ok. 1980–1990)
Około 1980 r. NZPOW wycofały się z prowadzenia ośrodka, bo nie stać ich było na jego utrzymanie. Budynek w złym stanie technicznym przejął Urząd Miasta i Gminy. Dach przeciekał, pękł piec centralnego ogrzewania, a do sali widowiskowej na 360 miejsc ze względu na strop nie wolno było wpuszczać ludzi. Ośrodek przeniósł się do skromnych pomieszczeń dawnego klubu zakładów „Carina” — klubu „Pomerania”.
W 1981 r. zlecono projekt kapitalnego remontu, modernizacji i rozbudowy ośrodka oraz przebudowy sceny amfiteatru. Remont ciągnął się przez całe lata 80. Kronika miasta odnotowała w 1990 r.: „DOK — po długotrwałym remoncie w maju nastąpiło otwarcie tej placówki”.
Lata 90.: teatr, plenery i DOKSiR
Po otwarciu w ośrodku działał m.in. teatrzyk lalek „Dębolinek” Romualda Bomby. Teatr „Dziewiątka” Anatola Wierzchowskiego dostał Nagrodę Kultury Wojewody Gorzowskiego za sezon 1993/94, a w 1994 r. odbył się pierwszy międzynarodowy plener „Spotkanie twórcze — Dębno ’94”. Ośrodek prowadził wtedy także sport i rekreację jako Dębnowski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji (DOKSiR).
- Jan Bogusławski
- dyrektor od ok. 1978 r., nauczyciel i kronikarz miasta
- Bożena Bochnacka-Smoliga
- dyrektor od ok. 1993 r.
- Joanna Rau
- dyrektor obecnie
To dyrektorzy znani z kronik — lista nie jest pełna.
Dębnowski Ośrodek Kultury dziś
31 stycznia 2002 r. Rada Miejska w Dębnie podzieliła DOKSiR na dwie jednostki: Dębnowski Ośrodek Kultury i Ośrodek Sportu i Rekreacji. DOK jest samorządową instytucją kultury, a jego organizatorem jest Gmina Dębno. Do ośrodka należą budynek przy ul. Daszyńskiego 20 i teren rekreacyjny przy tej samej ulicy. W 2004 r. budynek przeszedł kompleksowy remont.
Zespoły z tradycją
- Teatr KOD — od 1994 r., założyciel i reżyser Anatol Wierzchowski. Z teatrem związany jest też Teatr Historii Dębna, który przypomina dzieje miasta.
- Chór „Srebrny Włos” — od 1998 r., ponad 600 występów.
- Big Band — w 2026 r. obchodził 25-lecie; koncertował w Serbii, Holandii, Niemczech, Włoszech i na Węgrzech.
- Kapela „Dębniacy” — w 2014 r. świętowała 5-lecie.
Pamięć o budowniczych
8 października 2021 r., w 55. rocznicę ośrodka i podczas obchodów 450-lecia Dębna, w sali widowiskowej pokazano film o NZPOW przygotowany przez Zbigniewa Pielichowskiego i Antoniego Dąbrowskiego. Na ścianie budynku odsłonięto tablicę poświęconą Adamowi Jakuszce. W listopadzie 2021 r. Paweł Jan Baszczuk zagrał w DOK monodram „Jakuszko” w reżyserii Anatola Wierzchowskiego.
22 listopada 2025 r. DOK zorganizował obchody 80-lecia NZPOW: odsłonięcie tablicy na terenie dawnych zakładów, wystawę fotograficzną i projekcję filmu dokumentalnego.
- Galeria: 80-lecie powstania NZPOW w Dębnie
- Galeria: monodram „Jakuszko” w DOK
- Galeria: inauguracja Roku Kulturalnego 2021/2022
- Kronika imprez — zdjęcia rok po roku
Masz stare zdjęcia, programy imprez albo wspomnienia z ośrodka? Napisz na kulturadebno@dok.org.pl albo przynieś je do sekretariatu.
Źródła
- Kronika NZPOW 1969–1973 — Zachodniopomorska Biblioteka Cyfrowa „Pomerania” — serwis zewnętrzny
- Kronika Miasta i Gminy Dębna 1977–1980 — ZBC „Pomerania” — serwis zewnętrzny
- Kronika Miasta i Gminy Dębna 1981–1989 — ZBC „Pomerania” — serwis zewnętrzny
- Kronika Miasta i Gminy Dębna 1990–1997 — ZBC „Pomerania” — serwis zewnętrzny
- Kronika Miasta i Gminy Dębna 1998–2004 — ZBC „Pomerania” — serwis zewnętrzny
- Kronika powiatu chojeńskiego 1965 — ZBC „Pomerania” — serwis zewnętrzny
- Kalendarium historii Dębna — Wikipedia — serwis zewnętrzny
- Obchody 450-lecia Dębna i 55-lecia DOK — debno.pl — serwis zewnętrzny
- Statut Dębnowskiego Ośrodka Kultury — BIP DOK — serwis zewnętrzny
- Archiwalna strona DOK — galeria „Takie były początki!” — serwis zewnętrzny